← Felsefe ana sayfasına dön

KANAT · KOZMİK KARAMSARLIK

Karanlık — Cioran & Zapffe

The Dark — Cioran & Zapffe

Bu sayfa, üçlemenin teşhis kısmıyla — özellikle "The god of man is a failure" dizesiyle — paralel iki sesi tanıtır. Amaç umutsuzluk önermek değil, sitenin Nietzsche kanadıyla doğru karşıt-okumayı mümkün kılmak.

Peter Wessel Zapffe — Son Mesih

Norveçli filozof Peter Wessel Zapffe’nin 1933 tarihli denemesi Son Mesih (Den sidste Messias), insan bilincinin bir aşırı gelişme olduğunu söyler: kapasitemiz hayatta kalmamız için gereken anlamlandırma kapasitesini fazlaca aşmıştır; bu yüzden evrenin kayıtsızlığını sürekli görür, sürekli içerleriz. Zapffe’ye göre bu "kozmik panik" karşısında türümüz dört mekanizmayla ayakta kalır: yalıtım, çapa, oyalama, yüceltim.

Üçleme bu çerçeveye doğrudan bağlanır. "The god of man is a failure" mısrası, Zapffe’nin çapa dediği şeyin — istikrarlı bir ideale veya ideolojiye bağlanarak korunan anlam yapısının — yetersiz kaldığının ilanıdır. Yangın o çapanın koptuğu andır.

Emil Cioran — kül dilinden aforizmalar

Romen kökenli Cioran (1911–1995), pek çok kitabını Fransızca yazdı. İlk Fransızca eseri A Short History of Decay (Précis de décomposition, 1949) bir parçalanmış denemeler dizisidir; sonradan The Trouble with Being Born (1973) tamamen aforizmalardan oluşur. Cioran’ın karamsarlığı kuru bir nihilizm değildir; "kendi tarzında neşelidir" denir — çünkü hiçbir kaçışın olmadığı bir tabloya rağmen yazma ısrarını sürdürür.

Bloodbirds’ün soğukkanlı açılışı doğrudan bu sese kulak verir. "İnsanın tanrısı başarısızdır" cümlesi bir lanet değil, neredeyse klinik bir gözlemdir.

Ernest Becker — kahramanlık ve ölümün reddi

Zapffe’nin "çapa"sının sosyo-kültürel uzantısını Ernest Becker’ın 1973 tarihli Pulitzer ödüllü The Denial of Death kitabı verir. Becker (Otto Rank ve Søren Kierkegaard üzerinden çalışan kültürel bir antropolog), uygarlığın büyük bir kısmının bir kahramanlık projesi olarak — daha doğrusu bir ölümsüzlük projesi olarak — örüldüğünü ileri sürer. Din, ulus, kariyer, miras, isim: hepsi sembolik düzeyde "ölmeyeceğim"i mümkün kılmak için kurulan yapılardır. Becker’a göre bu mimari, türün canlı olarak ölüm-bilincine verdiği yapısal cevaptır; ve cevabın çatlaması, bir kişisel kriz değil bir bilinç gerçeğinin görünür olmasıdır. Sentez sayfasının gölge ↔ karakter ayrımı bu çizgide okunur: gölge, türsel-ölçekli ölüm-reddinin bireyde aldığı kale biçimidir.

Sınır: betimleme, öneri değil

Bu sayfa kozmik karamsarlığı bilgilendirici olarak sunar; bir yaşama önerisi olarak değil. Site sahibinin ve sitenin duruşu, sentez sayfasında özellikle vurgulanacağı üzere, kabule yaslanır, teslimiyete değil. Cioran ve Zapffe’nin okunması, kabulün ne olmadığını ayırt etmek için gereklidir; Becker’ın okunması ise kabulün neyi kabul ettiğini görmek için gerekir.